In Zijn antwoord aan Job daagt de HEERE – de Almachtige, El Shaddai – Job uit. Job heeft met het kwaad en de Satan te maken gehad. Maar hij is uiteindelijk een overwonnen vijand. Hij is de Leviathan – een symbool van het kwaad, geen werkelijk (ooit) bestaand dier.

Kunt u de Leviathan met een vishaak trekken,

of zijn tong met een touw neerdrukken?

Zal hij u talrijke smeekbeden doen?

Zal hij zachte dingen tegen u spreken?

Wat is er allemaal gebeurd in het leven van Job? In Job 2 lezen we dat God Satan tegen Job had opgezet. Zijn bezit wordt verwoest. Zijn kinderen, tien, sterven. En hij wordt ook nog eens ziek. Wat zei Job? De HEERE heeft gegeven, de HEERE heeft genomen. De Naam van de HEERE zij geloofd. Zijn vrouw leeft nog. Wat zei zei? Hou jij nou nog vast aan je vroomheid. Zeg God toch vaarwel joh, en sterf. Je spreekt als een dwaas, zei Job.

Gebeurt meer hè! Spreken als een dwaas. Ook in de kerk. Wat? Ook in de kerk. Zeker. Denk aan het welvaarts evangelie. Het verlaat z’n duizenden. Een kind van God is toch een Koningskind. Zou God een Koningskind kleden met vodden? Of op de ashoop laten zitten, zoals Job.

Weet u, ook die drie vrienden, zijn die mening toegedaan. Eerst zaten ze nog, zeven dagen en zeven nachten, zwijgend bij Job. Rouwen en meevoelen. Het verdriet was heftig. Denk het je in. Zeven dagen en zeven nachten; niets zeggen stel ik zwijg een halve minuut. En ik zeg niets. Zeven dagen en zeven nachten!

En dan vervloekt Job zijn geboortedag. En dan beginnen de gesprekken. Elifaz begint. Job, je moet wel een groot kwaad gedaan hebben. Job antwoordt. Bildad spreekt. Job, je moet wel gezondigd hebben. Job antwoordt. Zofar spreekt. Hetzelfde. Job antwoordt. En tot slot houdt een zekere Elihu nog een lange rede.

En dan verschijnt de HEERE. Hij antwoordt. In een storm. De weg van de HEERE is in een storm en wervelwind. Wie heeft nu de waarheid gesproken? Elifaz, Bildad, Zofar, Elihu, Job zelf? Laat de HEERE het eindoordeel maar vellen. Dat doet de HEERE in de hoofdstukken 38-41. Daar staat ook de tekst over de Leviathan.

Een kronkelende slang. Drie punten, nog. 1) De vragende God. 2) Is de Leviathan een echt beest of een metafoor op het kwaad? 3) Is het beest nu nog actueel?

1.

De HEERE neemt het woord. Dan zwijgen de vrienden. Job had het uitgeschreeuwd. De Almachtige! Waarom doet Hij mij dat aan?! Het komt 56 keer voor. Alleen in Job al 31 keer. Waarom nou jou zo vaak in het boek Job? De Almachtige! De vertaling van: El Shaddai. De Almachtige God. Shaddai betekent niet alleen Almachtig. Het heeft nog een betekenis. Het is het meervoud van Shad: borst. De God van de borsten. Van de voeding. Ja, Hij zorgt ervoor dat Zijn verlangen naar het Woord. Naar de zuivere melk van het Woord. Juist in dit boek komt dit vaak voor: God is je in de grootste aanvechtingen en beproevingen als een moeder wil bemoedigen en vertroosten. De redelijke, zuivere borstvoeding van het Woord.

Dat heeft Job nodig. U ook. Jij ook. Job wil dat God hem een antwoord geeft op zijn grote en vele klachten. Hij krijgt antwoord. Tot hoofdstuk 38 heet God: de Almachtige. Na hoofdstuk 38 spreekt niet de Almachtige, maar de HEERE. De God van het verbond. Job leert het. Er vindt een bekering plaats in het hart van God. Niet een berouwvolle zondaar die tot geloof komt, hij was al een gelovige. Nu begrijp ik het. Heilzaam voor Job. Het hart van Job werd gelouterd.

Hoe geeft de HEERE antwoord? Door vragen te stellen. Op al die vragen moet Job het antwoord schuldig blijven. God is boos op de vrienden van Job. Job heeft wel goed gesproken – al is hij boos geweest op God. Dat kwam in de vorm van trots. Die daagde God uit. Waarom overkomt mij dit, ik ben toch vroom, oprecht? Zoek ik het kwaad? Nee… Waarom doet de Almachtige mij dit aan? Op al die vragen moet Job het antwoord schuldig blijven.

Waar was je, toen Ik de aarde grondvestte? Toen Ik de hemel en de aarde maakte? Heb jij de dag en nacht gemaakt? Heb jij de dood in ogen gezien? Job kan jij dit en dat? Zeg eens…. Kan jij dat allemaal?

Wat zegt Job? Ik ben te gering. Wat zou ik U antwoorden. Ik leg mijn hand op mijn mond. Een keer heb ik gesproken, maar ik zal niet doorgaan.

Wil jij Mijn recht vernietigen? En dan bijt de HEERE Job toe met licht spot. Bekleed je eens met hoogheid en glorie. Word eens boos op elk hoogmoedige. Als jij dat kan, zal Ik je echt prijzen. Kan je ook jezelf verlossen?

Job kan niets meer zeggen. Beschaamd buigt hij het hoofd. Zo heb ik verkondigd, wat ik niet begreep. Dingen die ik niet weet. Job kan er niets van in praktijk brengen. Job is God niet. De HEERE is souverein.

God zet twee scheppingen ernaast: Behemoth en Leviathan. Twee dieren. De NBV heeft over een nijlpaard of olifant. Lees ik de beschrijving, dan lees ik nijlpaard of olifant erin. Een soort dino. En die tweede: een Leviathan. Een echt beest? Of toch niet? Ook in de psalmen wordt het genoemd: Psalm 74 en Psalm 104. En in Jesaja.

2.

Is het een echt dier? Kunt u de Leviathan met een vishaak trekken? Zal hij je talrijke smeekbeden doen? Zachte dingen tegen je spreken?

Ik ben zelf met Job bezig. Ik dacht, preken over de Leviathan… Wat is dit voor een tekst?!

Ik ga ervan uit dat niemand die Leviathan heeft gezien. Ook Job niet. Heeft het dier ooit geleefd? Dus heeft het dier geleefd, zeggen sommigen. Voor de zondvloed. De NBV – daar ga ik niet in mee – die noemen het een nijlpaard en krokodil. Dit is geen dier voor in een dierentuin?

De Leviathan lijkt wel uit een draak. Er komt rook uit zijn neus. Uit zijn bek komt een vlam. Een kracht! Dat beest breekt ijzer als stro. Is het wel een echt beest?

In Psalm 74 is de Leviathan met zijn vele koppen – dus geen echt beest – de Farao van Egypte. Dat Egyptische beest. Dat vermorzeld werd in het water van de zee. Als anti-goddelijke macht. Is God niet machtiger dan welke macht ook? En Psalm 104: daar gaat het over de zee. In de zee leven kleine en grote dieren. Plankton tot de grote walvis. Daar gaat ook de Leviathan. Die U gevormd hebt om hem in de zee te laten spelen. Hoe komt dat bij u binnen? Dat klinkt eigenlijk best leuk toch? Staat dat er wel? Letterlijk staat er: de Leviathan die U gevormd hebt om met hem te spelen. De Septuaginta heeft: de HEERE spot met die draak. En leg ook de berijming van 1773 er eens naast, naast die uit Weerklank. 1773: de Leviathan spelen, de schrik der zee. En nu Weerklank: in de schoot van de zee leggen Uw handen de Leviathan aan banden. De HEERE legt hem aan banden. De berijming uit 1773 – ik houd er van hoor.

Is de Leviathan een krokodil? Nee. Een dinosaurus? Nee. Het is een symbool van het kwaad. Job zelf zegt het ook. In Job 3. Daar vervloekt hij zijn geboortedag. Hoe vervloekte hij zijn geboortedag? Met een oud verhaal. Hij laat het vervloeken door hen die klaarstaan om de Leviathan te wekken. Te wekken? Wat is dat?! Een oud, mythisch verhaal. Die mythe vertelt dat de Leviathan na gewekt te zijn, de zon zou opeten. Dan zou het stikdonker worden. De vloek over je geboorte. Daarom is de Leviathan symbool van het kwaad.

3.

We lezen ook over hem in Jesaja 27. Als een kronkelende slang. Een draak. De HEERE zal hem doden. Wie verleidde Eva in de hof? Door Satan, de slang. Ik kom even terug op Psalm 74. Die koppen van de Leviathan. Ik lees er ook over in Openbaring 12. Die draak met zeven hoofden. De draak. De slang. De duivel. Satan. Hij heeft meerdere hoofden. In Psalm 74 zijn het koppen. Het is wel een vreselijk beest.

Satan. Over hem gaat het. Precies in het midden van het laatste Bijbelboek wordt een vreselijk gevecht uitgevochten. Jezus is de grote overwinnaar. Hij geeft Zijn volk de zege en zegen. Verliezer is de satan. Hij is de tegenstander van God. Een woedende verliezer.

Kreeg Satan met Goede Vrijdag en Pasen de nekslag toegediend? Vanwege Jezus’ lijden en sterven. Die harige schedel werd vermorzeld. Nu richt hij zijn vurige pijlen op het volk van God. De Satan werd boos. En voert oorlog tegen het nageslacht van de vrouw. Van de joden. Maar ook tegen de overigen van haar nageslacht. De gelovigen uit de heiden. Dat zijn wij. Dat zijn zij die het gebod van de HEERE in acht nemen. En die het getuigenis van Jezus hebben.

Bent u, jij een getuige van Jezus? God vraagt aan Job: kan jij dat beest met een vishaak trekken? Of de tong van Satan met een touw neerdrukken? Zal hij zachte dingen tegen je spreken?

Weet u, ik geef enkele voorbeelden hoe satan ons belaagd. Hij belaagt ons met drie scherpe pijlen.

  1. Een pijl van misleiding. Is die bekend bij u? Bekend aan jou? Niet als een brullende leeuw komt hij dan, maar als een engel van het licht. Oppassen geblazen! Het begint met een fladderende gedachte. Die komt en gaat weer. Dat worden zonden. Leugentje. Doet toch niemand pijn? Je zit voor de computer. Het zijn maar plaatjes waar ik naar kijk. Voor je het weet, gaat het verder. Een muisklik verder. Wees op je hoede. Kan jij die Leviathan met een vishaak trekken? Of trekt hij jou? Hij trekt je zomaar weg achter de muur van Gods geboden om je daarna openlijk aan te vallen. Geef niet toe. Sluit geen compromis.
  2. Een pijl van laster. Dit bijvoorbeeld: heb je het al gehoord, hij/zij…. Die tong! Kan ik die met een touw neerdrukken? Heeft God dat echt gezegd dat je niet van die boom mag eten? Twijfel zaaien. Gij zult geen vals getuigenis geven. Kent u de les van Socrates? Een Griekse filosoof. Je moet roddelpraat met drie filters toetsen. Eerste filter: is het waar wat je mij wilt vertellen? Ja, eeh, ik weet het niet helemaal zeker. Tweede filter: is het iets goeds wat je me wilt vertellen? Eigenlijk niet… Derde: kan ik er iets mee? Word ik er wijzer van? Houd het maar voor je. Toch kan alleen God de tong van Satan en mij neerdrukken.
  3. Een pijl van valse profetie. Zal Satan zachte dingen tegen je spreken? Ik las over een hardloper in een een park in Los Angeles. Die werd achterna gezeten door een puma. Wat zou je doen? Wegrennen. Hard lopen. Helpt niet. Die puma loopt iets harder. Die hardloper begon hard te schreeuwen. En het dier sloeg een zijpad in. Een brul moet je met een brul beantwoorden. Satan brult erop los. Hij brult er zelfs op los met het woord van God. Dan moet je oppassen – als hij het woord vervalst. Dat deed hij ook bij de verzoeking van Jezus. Satan zei: spring eens van de tempel. Er staat dat engelen U beschermen. Dat was even een brul van Satan! Hoe ging Jezus die beantwoorden? Ook met een brul?! Je zult de HEERE, je God, niet verzoeken. Had Satan geen gelijk? Dat is het valse. Hij citeert wel maar niet volledig. Er staat, ik zeg het met mijn eigen woorden: engelen zullen je beschermen als je in de weg van God gaat! Als je van de tempel springt, je in gevaar begeeft: dan ga je niet de weg van God. Het Woord moet het doen. Dat is het zwaard van de Geest. Niet in eigen kracht. Kom Job. Nee. Alleen weerstaan in de kracht van God.

Job kon erover meepraten. De grootste aanvechtingen en beproevingen. God wil als een moeder vertroosten met de zuivere, redelijke melk. Die melk: het Woord. Dat hebben u, jij, ik nodig. God zegene zijn Woord!

Amen.

Hervormde Gemeente Reeuwijk, Ichthuskerk, zondag 30 juni 2024, 9.30 uur. Schriftlezing Job 40: 1-9, 20-23 en Openbaring 12:1-5 en 17.