Het eerste gebod met een belofte is het gebod om vader en moeder te eren. Kinderen worden opgeroepen om hun ouders gehoorzaam te zijn, dat is de wil van God. Ouders hebben gezag maar geen absolute macht over kinderen. Kinderen zijn aan ouders gegeven om hen naar de Heere te leiden. Er ligt schuld als het gaat om dit gebod. Hoe kunnen wij daarvan vergeven worden? Door tot Christus, Gods Zoon te gaan. Hij is de Middelaar, Hij wilde in onze plaats staan en heeft volkomen gehoorzaamd aan de wil van Zijn Vader.

Lukas 2 vers 51: ‘En Hij ging met hen af, en kwam te Nazareth, en was hun onderdanig. En Zijn moeder bewaarde al deze dingen in haar hart‘.

Heidelbergse Catechismus zondag 39 vraag en antwoord 104: ‘Wat wil God in het vijfde gebod? Dat ik mijn vader en mijn moeder, en allen die over mij gesteld zijn, alle eer, liefde en trouw bewijze, en mij hunner goede leer en straf met behoorlijke gehoorzaamheid onderwerpe, en ook met hun zwakheid en gebreken geduld hebbe, aangezien het Gode belieft, ons door hun hand te regeren‘.

Gemeente hier in de Unizaal, in de plaats waar u bent. Hoe je het vijfde gebod ook draaien, het raakt ons allemaal. Of we zijn kind en hebben ouders of we zijn ouders en hebben kinderen. Ik denk kinderen dat het vijfde gebod het gebod is dat we het vaakst horen. Als je brutaal bent. Joh luister nou toch eens, eer je vader en je moeder.

Onder het volk van Israël was er geen pensioen geregeld. Andere voorzieningen dan in onze tijd. Als onze ouders niet meer voor zichzelf kunnen zorgen, dan is daar thuiszorg, eventueel verpleegtehuis. In de tijd van Israël ruimte op terrein voor opa en oma. Hoofd van het gezin zorgde voor inkomen. En anders de kinderen als ze nog min of meer thuiswoonden en een eigen gezin aan het vormen waren.

Het vaakst geklonken: eer uw vader en uw moeder. Eerste gebod van de tweede tafel. Eerste vier eerste tafel, dan tweede tafel vijf-tien. Overgang. Als je aan een kind vraagt waaraan moet je denken als je aan geboden denkt, je mag helemaal niets. Maar het vierde en vijfde positief geformuleerd. Gedenk de sabbatdag. Eert uw vader en uw moeder. Als je naar onze indeling kijkt, dan is het eerste gebod van de tweede tafel. Maar bij de Joodse niet. Vierde en vijfde bij elkaar. En nog een andere reden: de Heere Uw God. Dat heeft zes-tien niet.

De geboden van God zijn ook niet los verkrijgbaar. Ik kan God niet liefhebben als ik mijn naaste haat. En ten diepste kan ik mijn naaste liefhebben als ik God niet liefhebben. Het is niet ik heb God lief omdat ik liefhebt. God gaat ervoor uit. Als het goed is heeft u het vanmorgen gehoord in het doopformulier. God de Vader. En ga ik op de oudste Broer lijken? Deel ik in dezelfde rechten als Hij?

Het is dezelfde liefde om de naasten lief te hebben en die ontstaat uit de relatie met God. Het is zo bekend eert uw vader en moeder. Is het altijd zo in de Bijbel? Vader eerst, en moeder die er toch een beetje bij. Leviticus 19 stuit je dan op. Vrezen. Eerbiedig gezag hebben voor. Respect hebben voor. Als je als ouders denkt dat je kind je als boeman moet zien, angst voor je moet hebben.

Sowieso is angst niet goed. De apostel zegt: De liefde drijft de vrees, de angst buiten. Eert uw vader en moeder. Even belangrijk. Moeders zijn niet minder maar ook niet meer. Met hetzelfde respect te behandelen. In het gezin de wil van God leren verstaan en leren begrijpen. Het zal vanmorgen ook aan de orde zijn geweest: dat je je kind helpt, onderwijst, helpt onderwijzen. Als je denkt als ouders het begint hier aan het doopvont, dan zijn we te laat. Nou ja beter gezegd: aan de late kant.

Onze godsdienstige opvoeding begint al voor de eerste zwangerschap. Dat zien we aan Hanna. Die droeg het kindje op aan de Heere voordat ze hem verwachtte.  En David als hij psalm dicht kan hij zich dat levendig voor de geest halen, moeder al lang voor de geboorte aan de Heere opgedragen. Kinderen voor te leven hoe de Heere vorm krijgt in ons leven.

Als het goed gaat is het een zegen. Maar als het fout gaat is het desastreus. Hoe bedoelt u? Die misvormt het beeld van een kind van een vader heeft maar ook het beeld van God als Vader. Een moeder die informatie vertrouwelijk ontvangen doorbrieft aan Jan en alleman, wat een knak in het vertrouwen.

Als het goed beeld je als ouders dat je je kind onvoorwaardelijk houdt. God in mensen een welbehagen, zingen de engelen met Kerst. Is dat zo vaders, moeders. Hebben we onze kinderen onvoorwaardelijk lief? Je moest eens weten, ze halen het bloed onder mijn nagels vandaan. Juist dan.

Of hebben we een Jakobsgezin? Dat je je ene kind meer liefhebt dan een ander. Dan maak je er als ouders een potje van. Je kunt je kinderen tot toorn verwekken. Dit gebod is positief geformuleerd.

Formulering catechismus uitwerken

Als het goed is zijn je vader en moeder als het goed is twee handen die je bij de Heere God brengen. Hij wil onze zaligheid. Hij heeft die taak op de schouders gelegd. Hij wil dus onze zaligheid. Hoort u het en jij? De God van het verbond wil onze zaligheid. Hij heeft onze bekering op het oog. Dat ligt verankert in Zijn geboden, in Zijn wet. Hij wil onze zaligheid. Wat een wonder dat God zo is.

Het staat ook zo verwoord in het huwelijksformulier. Het staat er niet dat een van uw kinderen bijgeval uitverkoren blijkt te zijn. Maar Gods wil dat je kinderen zalig zullen worden. Daarmee zeg ik niet dat alle kinderen zalig zullen worden. Van de wijkgemeente Benjamin, van de Hersteld Hervormde Gemeente Katwijk, van heel Nederland. Geroepen om onze kinderen tot de Heere te leiden. Ouders, hebben we daar weleens bij stilgestaan?

En als we naar de kinderen kijken, fijn dat je er bent. Die catechismus is niet geschreven voor oude mensen, opa’s en oma’s, die catechismus is geschreven voor jullie. Tijd van de Reformatie. ‘s Ochtends en ‘s avonds kerk. Kinderen moesten die vragen opzeggen. Die catechismus voor jullie geschreven.

Ik heb net jullie ouders gezegd dat ze jullie gekregen hebben om naar de Heere te leiden. Dat jouw papa en mama niets liever doen dan dat jullie van de Heere gaan houden. Eens brachten de moeders hun kinderen tot Jezus. Toen zei de kerkenraad, de discipelen, ga weg maar de Heere Jezus zei verhinder ze niet.

Bij mij een lamlendige situatie, hoe zouden mijn kinderen eraan komen? Is het niet al te idealistisch? Laten we kijken wanneer de Heere Zijn gebod had gegeven. Toen Hij het volk uit Egypte had uitgeleid. Genesis 1-19. Die ouders kunnen het. Gaat bij het eerste gezin al mis. Adam en Eva gezin Kaïn en Abel, slaat Abel dood. Noach drinkt teveel, ligt naakt in zijn tent. Gezin van Abraham en Sara, gaat het daar beter? Ruzie in huis. Gezin van Jakob wel vier vrouwen.

De Heere heeft gezien dat het misgaat en toch legt Hij die hoge eis neer. En wetend dat er in de laatste tijden vadermoorders en moedermoorders zullen zijn. En de kinderen over te geven aan de beeldcultuur. Ze zijn zoet. Zeker. Maar geef je ze mee en krijgen ze mee? Je verliest zomaar kostbare tijd om die vertrouwensband aan te halen.

Dit gebod veel schroom bij kunt kijken. Het is bijna elke week wel in het nieuws. Familiedrama hier. Ouders die hun kinderen verwaarlozen. Er groeit een generatie op die lak heeft aan vader en moeder. En dat gaat ook Reformatorische scholen niet voorbij dat kinderen met een mes op school komen. Kinderen zomaar een man in elkaar trappen die iets zegt van gedrag.

God weet dat het haaks staat op ons leven. In het oude Israël beperkt de Heere de macht, er zijn bepaalde kaders. Komt al in de reinigingswetten voor. Dat het voor God een gruwel is als vaders en moeders beschikken over het lichaam van de kinderen. Incest absoluut verboden. Dat geldt voor de geboorte, dat geldt na de geboorte. Juist in de week van het leven. Daar hebben we geen macht over.

Dat geldt het lichaam en evenzo de ziel. Juist als er sprake is van misbruik, van mishandeling, en denk niet dat het bij ons niet voorkomt, treed ermee naar buiten. Anders blijft het broeien. Spreek met iemand die je vertrouwt. En daders, stop ermee, zoek hulp. Ouders hebben gezag maar geen absolute macht.

Het aanzetten van kinderen tot zonden heeft wel gevolgen. De ouders krijgen keer op keer om de geboden van de Heere in te scherpen. Hoe kan dat nu allemaal? Nou laten we dan in gedachten eens meegaan naar de voet van de Sinaï. Er staan feitelijk alleen maar kinderen. Ze gaan achter Vader aan die hen bevrijdt heeft uit Egypte. Eer ik Hem? Ken ik Hem het juiste gewicht toe? Dat is eren namelijk. En we ontvangen er een belofte bij: een lang leven in Kanaän.

De kinderen zorgen voor een oude dag in Israël. Maar mijn moeder stierf jong. Mijn vader was helemaal niet zo oud toen hij overleed. Heere, dat klopt toch niet. Ik heb mijn ouders geëerd. En ook kind dat jong sterft. Er zijn er ook onder ons die er totaal niet aan moeten denken om ouder te worden omdat ze het niet als zegen ervaren. Het staat midden in de spanning.

Wat dat betreft lijkt Katwijk wel een beetje op Israël. Kattukers. Haal een Katwijker niet weg uit Katwijk, want ze komen zo weer terug. Dat je zo even bij opa en oma kunt binnenlopen. Het is hier een gebruik, de een vindt het goed, en de ander doet het maar omdat het een gebruik is, als het goed gaat gaat het goed. Maar als het gaat knellen, gaat drukken. Dan kun je als ouders gaan regeren ook al is die al lang het huis uit. Dat geldt het meeste als je als kind in huis bent.

Je bent dan geen verantwoording meer schuldig tot je ouders. Als vrouw begeerte tot je man, en man tot je vrouw. En als vrouw bespreek je het met je moeder. Kan een keer gebeuren. Maar je bouwt spanningen op in je huwelijk. Maar zodra je als ouders regeert in het leven van kinderen, dan begeef je je op een terrein waar je je niet hoort te begeven.

Dat wij als kinderen met zwakheden en gebreken geduld hebt. Zo gaan we het niet meer doen. Maar je blijft voor ze bidden. We hebben overal woorden voor. Ex-man, ex-man, bonuskind. Maar een ex-vader hebben we niet, ex-moeder niet. Wanneer hebben we ouders ongehoorzaam te zijn? Als het tegen Gods wet ingaat de weg van ouders. Als er sprake is van huiselijk geweld, verwaarlozing, als dit gebod verwaarloost wordt, incest.

Het stelt ons schuldig vanavond. Hoe komt het goed, hoe is daar vergeving? Christus de Middelaar. Welk een vriend is onze Jezus, die in onze plaats wil staan. Hij is Kind geworden. Geloof je dat? Staat je hart vanavond in vuur en vlam voor  deze Middelaar? Hij is gehoorzaam geweest aan Zijn Vader en gehoorzaam aan Zijn aardse ouders Jozef en Maria: Opdat ongehoorzame kinderen in Hem gehoorzaamheid vinden. Belijd de misdaden. Bij Hem vindt je vergeving. Wie nederig is van hart en vindt zo rust voor je ziel.

Amen.

 

Zondag 6 november 2022 – Uni-zaal Hersteld Hervormde Gemeente Katwijk-upon-Sea – ds. W.F. ‘t Hart – Schriftlezing Lukas 2 vers 41-52 en Efeze 6 vers 1-9