Petrus verloochende zijn Meester. Dat was een moment van ontrouw, maar de Heiland liet Petrus niet los. Paulus schrijft dat wie Christus verloochent – moedwillig aan de kant schuift, niet toelaat in zijn leven – door Christus verloochend zal worden. Christus kan zichzelf niet verloochenen, maar vraagt van ons wel een leven van zelfverloochening en kruisdragen – achter Hem aan. Voor het nieuwe, wedergeboren leven geldt dat de zonde en dood achter ons liggen.

Dicht bij jezelf blijven – of niet?

Gemeente van Christus, daar hebben we het vaak over: dichtbij jezelf blijven. Trouw aan jezelf. In de Bijbel staat: je moet jezelf verloochenen. Jezelf opzij zetten. Moet je nu dichtbij jezelf blijven of jezelf opzij zetten?

Jezus vraagt van ons dat we onszelf verloochenen. Je kunt ook Hem verloochenen. Dat deed Petrus. Hij zei dat hij Jezus niet kende. Dat Jezus een vreemde voor Hem was. Hij liet Jezus vallen.

Bleef Petrus dichtbij zichzelf? Toen hij dat? We kijken ook naar de tweede Timotheusbrief. Paulus heeft het ook over Jezus verloochenen. Als wij dat doen, zal Hij ons ook verloochenen. Maar Jezus heeft Petrus toch niet verloochend? Toch later in genade aangenomen? Hij heeft het hem toch vergeven?

Als wij ontrouw zijn, Hij blijft getrouw. Dat klinkt na die strenge woorden. Het is mooi. Maar klinkt ook tegenstrijdig. Zal Hij mij verloochenen? Of blijft Hij trouw? Paulus legt uit waarom Hij trouw blijft en dat roept ook een vraag op: zichzelf verloochenen kan Hij niet. Hij heeft het over Jezus Christus. Kan Jezus Christus zichzelf niet verloochenen? Wat deed Hij toen Hij het lijden aanvaardde? Heeft Hij zich toen niet weggecijferd. Veel vragen. Ik hoop dat je nog niet afhaakt.

Het gaat vanmorgen over jou. En over je God. En je relatie: God en jou. Zoals het ook gaat over Petrus en zijn Meester. Misschien herkennen we ons in Petrus. We gaan er verder over nadenken. Dichtbij jezelf blijven – is dat wel helemaal waar?

Toen Jezus was gevangen genomen, was Petrus gevolgd. Naar het paleis van de Hogepriester. Petrus heeft moed. Al zullen ze U allen in de steek laten, ik niet. Petrus werd herkend, ontmaskerd. Daar had hij niet op gerekend, niet over nagedacht. Tot drie keer toe verloochende hij Jezus. Hij liet Jezus vallen als een baksteen om zijn huid te redden!

Bleef Petrus dichtbij zichzelf? Nee. Hij was zeer verbonden met Jezus. Hij moest loyaal zijn. Maar hier is de angst sterker dan de liefde. Bleef hij dichtbij zichzelf? Dichtbij zijn eigen lijfsbehoud, ja. Maar diepste innerlijke drijfveren: nee. Die hadden te maken met zijn verknochtheid aan Jezus. Hij had Jezus beleden als Messias. Als Zoon van God.

Je kunt op een christelijke manier zeggen dat je dicht bij je zelf blijft. Dichtbij je nieuwe zelf. Dat in verbinding staat met Jezus. Dat leven met de Geest. Naar Zijn toekomst uitzien! Blijf daar dichtbij.

Maar je kunt ook op een onchristelijke manier bij je zelf blijven. Lekker je eigen ding doen. Je kent jezelf als een harde werker, een doorzetter. Blijf je dichtbij jezelf als je daardoor geen tijd hebt voor je kinderen of medemens? Stel je bent een eenpitter. Je hebt anderen niet nodig. Je voelt je onzeker bij ander. Als je je voor anderen afsluit, blijf je dan dichtbij jezelf? Als je niet deelneemt aan familie, kerk? Is dat de bedoeling?

Stel je zoekt aansluiting bij anderen. Omdat je juist alleen ongelukkig en onzeker bent. Als je door iedereen aardig geworden wilt worden. Pleasen. Reden om je maar aan te passen. Is dat de bedoeling? Blijf je dan dichtbij jezelf.

Kunstenaarsogen kunnen gevoelig zijn voor roem en succes. In Arnhem is er een expositie over nazi-kunst. Ik heb die bezocht. Die nazi’s hadden uitgesproken over moderne kunst. Abstract, expressionistisch: dat noemden ze ontaarde kunst. Nee, het moest natuurgetrouw zijn. En heldhaftig. Een kunstenares maakte een kunstwerk. Ze ging de parades schilderen. Bruinhemden met hakenkruizen. Exposeren en verkopen kon ze. Dat was belangrijk voor haar. Bleef ze daarmee dichtbij zichzelf? Was dat de bedoeling?

Stel je kent jezelf als iemand die makkelijk contact maakt. Bij wie anderen zich op hun gemak voelen. Een aimabel mens ben je. Blijf je dichtbij jezelf als je van die positie geniet? Ijdele mensen genoeg – en niet alleen buiten de kerk.

Hier is van toepassing: wie achter Mij aan wil komen, laat die zichzelf verloochenen, zichzelf opzij zetten. Dat lukt niet als je geen nieuw mens bent geworden. Niet jezelf uitwissen, deleten, ontkennen. Mensen die hun eigen verlangens en behoeften ontkennen raken psychisch in de knoop. Vanuit een nieuw principe, nieuw leven, nieuwe liefde, nieuwe identiteit, nieuwe relatie. Verbonden met God. Vol van God en Zijn vrede. Dat nieuwe bestaan omarmen we. Daar trouw aan zijn. Leven als wedergeborene. Nee zeggen tegen die oude eenzijdigheden, tekortkomingen, angsten, gericht op presteren, in jezelf gekeerd leven, afhankelijk van hoe anderen denken, of al te zeer ingenomen met je eigen charmes – alles gericht op je eigen belangen.

Als Petrus zichzelf verloochend had, had hij zich niet gefocust op zijn angst en zelfbehoud. Dan was hij trouw geweest aan zijn diepere zelf.

En Jezus? Heeft die zichzelf verloochend? Strikt genomen kan dat van Jezus niet gelden. Hij had geen oud en tekortschietend zelf. Hij was van positieve wil om de wil van Zijn Vader te doen. Hij had deze weg ervoor over. Tot deze schrijnende ervaring van Petrus. Hij aanvaardde die weg. Hij was niet uit op eigen belang, eigen rust, eigen veiligheid, eigen innemendheid.

Gemeente, heeft Jezus zo je hart geraakt? En van binnen iets veranderd? Niet dat het oude al helemaal weg is. Maar dat het nieuwe de overhand krijgt.

We krijgen zo de woorden van Paulus beter op z’n plaats, vermoed ik. De sleutel van 2 Timotheus 2 ligt in het begin. Als wij met Hem gestorven zijn, zullen wij ook met Hem leven. Het probleem van Petrus was dat hij nog niet met Jezus gestorven was. Hij had niet de moed, de guts, om met Jezus de dood in te gaan. Wie in Jezus gelooft, ziet de dood in ogen. Het oude leven maakt de dienst niet meer uit.

Paulus laat zien waar dat toe kan leiden: omwille van dit evangelie heb ik veel te verduren. Ik ben als misdadiger gevangen gezet – hij draagt de boeien. Maar zijn nieuwe ik leeft in vrijheid. Het woord van God is niet geboeid. Het woord van verzoening, vergeving, opstanding, overwinning, nieuwe toekomst.

Kunnen we de volgende woorden beter begrijpen? Als we Hem verloochenen, zal Hij ons verloochenen. Petrus verloochende Jezus. Jezus verloochende hem niet. Jezus accepteerde Petrus weer. Paulus bedoelt iets specifieks: Hem niet erkennen als je Redder. Hem buitensluiten. Petrus deed dat niet. Hij liep naar buiten en realiseerde zich hoe diep hij was gezakt. Hij huilde bitter.

Het kan anders: als wij ontrouw zijn, Hij blijft getrouw. Dat is Zijn aard. Hij vergeeft graag. Hij kan zichzelf niet verloochenen – Hij kan Zijn karakter niet miskennen. Christus blijft dichtbij zichzelf. Ontrouw gaat niet over totale verwerping, maar een terugval uit zwakte, een incident. Zoals Petrus toen. Na zo’n nederlaag mag je bij Jezus terugkomen. Hij is trouw. Hij blijft dichtbij zichzelf. Niet je geloof op een laag pitje zetten, maar niet wanhopen als het fout is gegaan.

Blijf dichtbij je nieuwe zelf, dat met Jezus opstaat. Dat de zonde en dood achter zich laat. Verloochen je zelf. Verloochen je oude leven – dat zijn heil buiten God zoekt. Blijf gericht op Jezus. Die zichzelf niet kan verloochenen. Hij geeft uit Gods overvloed.

Amen.

Christelijk Gereformeerde Kerk Gouda, zondag 24 maart 2024, 9.30 uur. Schriftlezing Matteüs 26:57-75 en 2 Timoteüs 2:8-13. Palmzondag.